(Polski) Ewaluacja 2020

Za nami kolejne badanie ewaluacyjne programu RITA – przemiany w regionie. Co 4 lata wykorzystujemy wnioski płynące z przeprowadzonych ankiet, rozmów i analiz, aby lepiej realizować cele programu – wzmacniać polskie organizacje pozarządowe działające na Wschodzie oraz wspierać takie zmiany w krajach programu RITA, które mają bezpośrednie przełożenie na jakość życia ich mieszkańców.

 

W przeprowadzonym badaniu w szczególności chcieliśmy się dowiedzieć jak ulepszyć program w zakresie:

  • kształtu i rodzaju konkursów,
  • działań szkoleniowych i wspierających,
  • sposobu komunikacji o programie do potencjalnych grantobiorców i szerzej – do środowiska organizacji pozarządowych.
  • dostosowania programu do kontekstu, w jakim jest realizowany, w szczególności rynku donorów oraz potrzeb krajów programu.

Metodologia

Badanie ewaluacyjne obejmowało trzy etapy i wykorzystało triangulację metod badawczych (wykorzystanie metody jakościowej, ilościowej oraz analizy danych zastanych – desk research):

Badanie desk research, miało przede wszystkim charakter eksploracyjny i przygotowawczy w odniesieniu do kolejnych etapów i polegało na analizie bazy danych o 95 zrealizowanych projektach.

Druga część badania, oparta została na metodzie jakościowej. Zanalizowano 5 studiów przypadku ilustrujących różne podejścia do realizacji projektów w ramach programu, przeprowadzono 14 wywiadów pogłębionych oraz 1 wywiad grupowy. Na tym etapie w badaniu wzięło w sumie udział 18 polskich organizacji i 7 wschodnich partnerów.

W trzecim etapie, opartym na metodzie ilościowej, linki do ankiety internetowej zostały rozesłane przez operatorów programu RITA drogą mailową w sumie do 109 polskich koordynatrów oraz 136 przedstawicieli wschodnich organziacji. W ciągu dwóch tygodni wypełniło je 33 respondentów z Polski oraz 25 ze Wschodu (łączny response rate na poziomie 23,6%).

 

Ogólna ocena programu RITA

Program RITA jest obecnie najważniejszym oknem na Wschód dla wielu polskich organizacji pozarządowych. RITA pozwala podejmować działania na Wschodzie nie tylko doświadczonym organizacjom z szerokim zapleczem instytucjonalnym i finansowym, ale również tym mniejszym, posiadającym często dużą wiedzę, kompetencję i motywację do działania, ale niepewnym czy poradzą sobie w projektach międzynarodowych równie dobrze, co w Polsce. RITA jest grantodawcą przyjaznym, stawiającym na partnerskie relacje nie tylko pomiędzy organizacjami z Polski i Wschodu, ale też pomiędzy samymi operatorami programu i grantobiorcami. To podmiotowe traktowanie, świadomość, że obu stronom w równym stopniu zależy na sukcesie podejmowanych działań i elastyczność w obliczu wyzwań decydują o atrakcyjności RITY i przyciągają zarówno nowe, jak i powracające organizacje. Dla bardziej doświadczonych, RITA jest często wartościowym polem eksperymentowania i testowania nowych pomysłów, swego rodzaju pilotażem przed realizacją projektów o wielokrotnie wyższych budżetach wspólnie z innymi grantodawcami. Dla mniejszych, okazją do poznania specyfiki działania na Wschodzie i przekucia własnych doświadczeń na wiedzę przydatną zagranicznym partnerom.

W badanych latach punktem ciężkości programu były zdecydowanie działania w obszarze szeroko pojętej edukacji i rozwiązywania problemów społecznych i wydaje się, że w tym wymiarze RITA skutecznie podąża za ewoluującymi z czasem potrzebami w krajach docelowych. Zarówno małe, jak i duże organizacje potrafią skutecznie realizować cele założone w swoich projektach – wspierając i umacniając wschodnich partnerów, oddziałując na lokalne społeczności, a czasem przechodząc również na poziom ponadregionalny i krajowy. Największe sukcesy odnoszą przede wszystkim ci grantobiorcy, którzy nie tylko trafnie diagnozują potrzeby, ale i rozumieją wartość prostoty – przekazywania pomysłów i rozwiązań, które można wcielać w życie nawet przy bardzo ograniczonym potencjale finansowym i organizacyjnym. To właśnie takie projekty dają też największą szansę nie tylko na osiągnięcie trwałej zmiany, ale też dyfuzję rezultatów i dotarcie do znacznie szerszego grona odbiorców niż było to początkowo zakładane.

U podstaw każdego projektu zakończonego sukcesem leżą relacje. Zarówno te między operatorami RITY, a polskimi partnerami, jak i – przede wszystkim – polskimi i wschodnimi organizacjami. Zaufanie, otwartość, sprawność w komunikacji i zaangażowanie są głównymi czynnikami sukcesu, a trwałość relacji już po zakończeniu projektu niejednokrotnie jest kluczowa dla zapewnienia trwałości jego rezultatów. W tym kontekście bardzo istotne są dodatkowe działania prowadzone w ramach RITY – przede wszystkim inicjatywy nastawione na sieciowanie (zarówno w obrębie Polski, jak i na linii Polska-Wschód), jak też wizyty studyjne (granty wyjazdowe), które pomagają nie tylko lepiej poznać partnerów i ich potrzeby przed rozpoczęciem projektu, ale pomagają też skutecznie wspierać ich wiedzą i doświadczeniem już po jego zakończeniu.

RITA jest programem unikalnym pod względem ukierunkowania geograficznego. Wyróżnia się otwartością i promowaniem partnerskich relacji z zaangażowanymi w projekty organizacjami, wspierając ich rozwój i poszerzanie perspektyw oraz możliwości. Finansowane przez RITĘ projekty – choć niewielkie w skali – potrafią osiągać nadspodziewane efekty i wraz z każdą kolejną edycją dokładają małą cegiełkę do budowania nowoczesnego i demokratycznego regionu, a także relacji społecznych na poziomie grassroot między nim a Polską.

 

RITA w liczbach